Łużyce Górne, a szczególnie obszary wiejskie na wschodzie i na północy, zostały wcześniej i mocniej dotknięte przemianami demograficznymi od prawie wszystkich innych regionów niemieckich. Przyczyny są znane: Z jednej strony za mała liczba urodzeń, a z drugiej strony odpływ zwłaszcza młodych ludzi – w tym, na dodatek, szczególnie ludzi wykwalifikowanych i młodych kobiet, czyli potencjalnych matek. Wynikające z tego problemy są znane: brak zwłaszcza wysoko wykwalifikowanych specjalistów, starzenie się ludności, dewaluacja obecnej infrastruktury, niższe dochody gmin i in.
Lecz użalanie się nad tym nie pomoże. A swoją drogą w każdym kryzysie tkwią nowe szanse. Dlatego z jednej strony trzeba łagodzić problemy związane z przemianami demograficznymi poprzez podjęcie właściwych kroków, a z drugiej strony może pomóc szersze spojrzenie i zastanowienie się, czy nie istniej¬ą strategie zapobiegania odpływowi ludności.
Z uwagi na to, że wiele innych projektów zajmuje się pierwszą strategią działania, omawiany projekt koncentruje się na drugiej. A więc szukamy skutecznych strategii prewencyjnych w innych krajach i analizujemy je. Oprócz tego próbujemy utworzyć sieć aktorów regionalnych z gospodarki, nauki, polityki i kultury, celując w perspektywie długoterminowej na umożliwienie implementacji skutecznych gdzie indziej strategii w naszym regionie.
Przy tym poszukiwanie dotyczy strategii zapobiegania obu ww. przyczynom przemian demograficznych:

A) Strategie zapobiegania odpływowi młodych ludzi
B) Strategie zapobiegania za małej liczbie urodzeń
C) Opracowanie warunków poprawienia atrakcyjności regionu (potencjałów endogenicznych) dot.
osiedlenia i powrotu do regionu, i wzmocnienie stabilności regionalnej jak i socjalnej – włącznie z przedstawieniem perspektyw na przyszłość.

Zatwierdzony czas trwania projektu: od lipca 2008 do czerwca 2009. Projekt jest związany ze Szkołą Wyższą Zittau/Görlitz, a konkretnie z Wydziałem Nauk Ekonomicznych. Na ww. czas jego trwania utworzono dwa stanowiska specjalistów ds. badań naukowych (praca na pół etatu).

Z naszych dotychczasowych analiz istniejących badań, strategii i recept na sukces wyłaniają się trzy wstępne przedmioty badania – ewentualne późniejsze przedmioty akcji – które mogłyby wpłynąć pozytywnie na obie przyczyny przemian demograficznych:

I. Kraje północno-europejskie, które jako jedyne w Europie są bliskie odtwórczej liczbie urodzeń, już od dłuższego czasu umożliwiają wyraźne (w porównaniu z pozostałymi krajami europejskimi) zindywidualizowanie własnego trybu życia. Kolejność wykształcenia, pracy zarobkowej i emerytury, która w Niemczech w dalszym ciągu jest wyraźnie znormowana i stosunkowo sztywna (co właśnie dla kobiet wykwalifikowanych i stawiających na karierę zawodową oznacza prawie kompletny brak swobody decyzji o kilkakrotnym macierzyństwie) w tamtych krajach jest bardzo zróżnicowana w stylu patchwork. Dzięki modelom pozwalającym na indywidualnie dowolną ilość przerw w pracy w celu dalszej edukacji lub rodzicielstwa widocznie udaje się tam zrównoważenie wartości i uczuć związanych z byciem matką, rodzicem z etosem sukcesu w pracy i karierze tak charakterystycznym dla dzisiejszych czasów. W związku z tym trzeba by zbadać na poziomie transdyscyplinarnym, w jakim stopniu byłoby możliwe praktyczne zrealizowanie takich bardziej elastycznych koncepcji pracy w regionie, jednym z jego okręgów lub w pojedynczych przedsiębiorstwach.

II. Wygląda na to, że ludzie kierują się motywacjami o strukturze wielopłaszczyznowej, z których wysokie dochody i kariera zawodowa są tylko dwoma fasetami. Wg różnych badań futorologicznych innymi fasetami, których znaczenie się jeszcze powiększy, są autentyczna integracja socjalna, interesujące sieci socjokulturalne i odczuwalny sens życia. W związku z tym trzeba by zbadać, czy w regionie, albo raczej w pojedynczych gminach lub dzielnicach miast, można by stworzyć atrakcyjne warunki do rozwoju tych właśnie faset motywacji i przez to przyciągnąć młodych ludzi z innych regionów . W tym kontekście ważna jest też analiza poniżej jako III. nakreślonego przedmiotu badania.

III. Projekt wzorcowy „LebensGut Pommritz” został zainicjowany ok. 15 lat temu przez rząd kraju związkowego Saksonii i Wydział Ekologii Socjalnej (Sozialökologie) Uniwersytetu Humboldta w Berlinie. Odnotowuje on zarówno imigrację młodych, po części wysoko wykwalifikowanych ludzi z innych regionów jak i imponujący na niemieckie warunki wskaźnik urodzeń, wynoszący ok. 2,4 porodu na kobietę (przeciętna niemiecka to ok. 1,4). W związku z tym trzeba by zbadać na poziomie transdyscyplinarnym, na czym konkretnie polega ten pozytywny demograficzny fenomen i w jakim stopniu dało by się przenieść jego przyczyny, powstałe dla tamtej kohorty dzięki uznanej przez państwo i kierowanej naukowo sytuacji szczególnej, na inne części regionu.

Zaplanowane kolejne kroki to
- dalsza analiza istniejących badań i pozytywnych strategii z innych regionów
- informowanie i wypytywanie wybranych aktorów regionalnych z gospodarki, nauki, polityki,
kultury i in. w celu uzyskania dalszych informacji z regionu i przygotowania potencjalnej sieci aktorów
- przeprowadzenie warsztatów przyszłości na ten temat jako rozpoczęcie kolektywnej pracy nad siecią

Kontakt: tel. 03581-4828428
Prof. dr Eckehard Binas: ebinas@hs-zigr.de
Dr Maik Hosang: m.hosang@gmx.de
Susanne Schwarzbach: sschwarzbach@hs-zigr.de